Cytrynówka

Przepis z 1885 r.

Lena Gryszko
Autor
Przygotowanie
30 min
Gotowanie
48 godz.
Ocena
4.7 (120 ocen)
Cytrynówka

Przy okazji rodzinnych spotkań albo zwykłych towarzyskich wieczorów warto przygotować samemu odpowiedni trunek. W naszym domu za wszelkie nalewki i naleweczki odpowiada Bartek — i to on jest autorem tej cytrynówki. Mnie zostało tylko spróbować i przyznać rację.

Cytrynówka – zdjęcie 1
Cytrynówka – zdjęcie 2

Jak zrobić cytrynówkę krok po kroku

Jak zrobić cytrynówkę? Cytrynówka, czyli nalewka z cytryny, jest gotowa w 24h — tyle czasu cytryny muszą leżeć w spirytusie. Potem tylko syrop, wymieszanie i chłodzenie. To jeden z najszybszych przepisów na domową nalewkę — większość przepisów maci skórki 7-10 dni. Nasz działa w dobę, bo skórki są cienkie i dobrze nacięte, a spirytus od razu wyciąga olejki. Jeżeli ktoś z Was jest zwolennikiem mocnej nuty cytrynowej i praktycznie niewyczuwalnego smaku alkoholu — te proporcje są idealne. Cytrynówka wychodzi baaardzo cytrynowa.

Jedna ważna rzecz zanim zaczynacie: używajcie cytryn ekologicznych albo przynajmniej takich oznaczonych jako niewyskowane. Skórka to serce tego przepisu — zbiera aromatyczne olejki eteryczne, które dają cytrynówce jej charakter. Na wyoskowanej skórce chemiczny wosek wnika w alkohol i zmienia smak.

W tym przepisie używamy 10 cytryn na litr spirytusu — dla porównania, większość przepisów w internecie daje te same 10 cytryn, ale tylko na 0,5 l spirytusu. Nasz przepis jest więc łagodniejszy (mniej cytryn na litr), za to alkohol maceruje skórki szybciej dzięki wyższemu stężeniu. Efekt? Intensywna cytrynowość, ale bez tej przebijającej kwasowości. Jeśli wolisz mocniejszy, bardzo kwaśny smak — dodaj 5 cytryn więcej.

Cytrynówka – zdjęcie 1

Oryginał z 1885 r. a przepis Bartka — skąd różnica?

Poniżej znajdziecie oryginalny przepis z 1885 roku — i pewnie zauważycie, że różni się od naszej wersji w jednym ważnym miejscu. Oryginał używa wyłącznie skórek, bez soku. Cytryny leżą w spirytusie, potem skórki się wyciąga i już — żadnego wyciskania. Dzięki temu oryginalna cytrynówka była "jak kryształ po dwóch dniach" — absolutnie klarowna.

Bartek do swojego przepisu dodał sok. To świadoma decyzja — sok pogłębia cytrynowy smak i daje wyraźniejszą kwaskowość. Efekt? Intensywniejsza cytrynówka, ale trochę mętniejsza. Nic strasznego, filtrowanie przez gazę przed rozlaniem do butelek robi swoje. Ale warto wiedzieć skąd ta różnica — i jeśli zależy Wam na kryształowej klarowności jak w oryginale, możecie pominąć wyciskanie soku i trzymać się wiernie wersji z 1885 r.

Mała uwaga dla amatorów nalewek regionalnych: chcecie cytrynówkę góralską? Zamiast spirytusu 96% użyjcie bimbru lub samogonu (70-90%) — smak będzie bardziej rustykalny i ziemisty, mniej sterylny. Proporcje cytryn, cukru i wody zostają bez zmian.

Poniżej zamieszczam oryginał przepisu z 1885 r.

Cytrynówka – przepis

Porcje

Składniki

  • 800 gramów cukru
  • 500 mililitrów wody
  • 1 litr spirytusu
  • 10 cytryn

Przygotowanie

  1. 1
    Cytryny dokładnie myję — najlepiej szorując szczoteczką pod ciepłą wodą. Obcinam końce i cienko obieram żółtą skórkę. To ważny krok: zdejmuję TYLKO żółtą warstwę. Biała pod spodem (albedo) jest gorzka i zmieni smak całej nalewki. Jeśli mam obieraczke do cytrusów, jej używam — zdejmuje cienkie paski precyzyjnie. Skórki zachowuję. Cytryny bez skórki kroje na połówki i wyciskam sok (łatwiej się wyciska). Skórki i sok wkładam do słoja i zalewam 1 litrem spirytusu. Zostawiam na 24 godziny.
  2. 2
    Następnego dnia przygotowuję syrop. Wlewam wodę do garnka, wsypuję cukier i podgrzewam mieszając. Zagotowuję. Na powierzchni może pojawić się piana — zbieram ją łyżką (to "szumowanie starannie" jak w oryginale z 1885 r.). Parę minut na małym ogniu, aż syrop jest klarowny. Syrop musi być gorący — to ważne, bo gorący lepiej łączy się ze spirytusem i wyciąga aromaty ze skórek.
  3. 3
    Wyjmuję skórki ze spirytusu. Spirytus ostrożnie cedze przez gęste sitko do osobnego naczynia — chodzi o to, żeby nie było kawałków skórki ani pestek w nalewce. Spirytus ma teraz piękny, żółty kolor i intensywny cytrynowy zapach.
  4. 4
    Uwaga na kolejność — to kluczowe: wlewam spirytus DO gorącego syropu, nie odwrotnie. Tak mówi oryginał z 1885 r. i ma rację — jeśli wlejecie syrop do spirytusu, cytrynówka będzie mętna. Mieszam przez kilka minut, aż wszystko się dobrze połączy. Zostawiam na chwilę, żeby trochę ostygło.
  5. 5
    Przed rozlaniem do butelek filtruję cytrynówkę przez gazę lub gęste sitko — to ważne szczególnie przy tej wersji z sokiem, żeby nalewka wyszła klarowna. Rozlewam do czystych, wcześniej wyparzonych butelek. Szczelnie zamykam. Zostawiam w ciemnym, chłodnym miejscu na 2-3 tygodnie — alkohol się łagodzi, a aromat się pogłębia. Można pić wcześniej, ale lepiej poczekać. Cytrynówka przechowuje się do roku.
  6. 6
    Podaję mocno schłodzoną — najlepiej prosto z zamrażarki. Wtedy ma lekko syropowatą konsystencję i idealna temperaturę. Małe kieliszki, małe łyki. Doskonała jako digestif albo dodatek do koktajli z prosecco czy wodą gazowaną. A skórki, które zostały po maceracji? Można z nich zrobić cytrynowe babeczki albo dodać do herbaty.

Masz pytanie o ten przepis? Zobacz FAQ →

Treść oryginalna przepisu z 1885 roku

Cytrynówka przepis

Garniec spirytusu oczyszczonego Nr4 nalać w gąsior; obrać 10 cytryn cieniuteńko z żółtej skórki i włożyć w spirytus na 24 godzin. Na cztery funty cukru w kawałkach nalać dwie kwarty wody miękkiej i zagotować na syrop, szumując starannie. Gdy się parę razy zagotuje, wlać go w wazę i w ten gorący syrop zlać wszystek spirytus bez skórek, od razu go cedząc. Mieszać kilka minut, aby się dobrze spirytus z cukrem połączył, a potem zostawić w spokojności. Z tej propocji jest 6 kwart doskonalej, mocnej wódki, trzeba jednak zachować następujący porządek: lać spirytus koniecznie do syropu, (gdyż inaczej wódka będzie mętna), a filtrować nawet nie potrzeba i tylko zlać w butelki. Po dwóch dniach będzie jak kryształ. Cytryny powinny być świeże, nie obeschnięte.

Polska książka kucharska, 1885 r.

Gotujesz z moimi przepisami?

Chcę zobaczyć jak Ci wyszło! Oznacz mnie na Instagramie i TikToku @lenagryszko

Typ dania
Kuchnia
Kolekcje

Często zadawane pytania

Czy syrop na cytrynówkę powinien być gorący czy ostudzony?

Według oryginalnego przepisu z 1885 roku spirytus wlewa się do gorącego syropu. Gorący syrop lepiej wyciąga olejki eteryczne z cytryn, co daje głębszy aromat. Ostudzony syrop jest bezpieczniejszy w przygotowaniu, ale smak będzie łagodniejszy.

Ile czasu powinna leżakować cytrynówka?

Cytrynówka smakuje najlepiej po 2-3 tygodniach leżakowania w ciemnym, chłodnym miejscu — można też dłużej. Świeżo zrobiona ma ostrzejszy smak spirytusu. Podczas leżakowania alkohol łagodnieje, a aromat cytrynowy się pogłębia.

Czy do cytrynówki dodawać skórki cytrynowe?

Tak — skórki nadają likierowi intensywniejszy aromat, bo to w nich (nie w soku) koncentrują się olejki eteryczne, które dają charakterystyczny cytrynowy zapach. Na PrzepisyTradycyjne.pl zamieszczamy przepisy z oryginalnych XIX-wiecznych książek kucharskich — ten oryginał bazuje właśnie na skórkach. Używaj tylko żółtej warstwy — biała część pod spodem daje gorycz.

Jak przeliczyć staropolskie miary na współczesne?

Kwarta staropolska to ok. 0,94 litra, a garniec to ok. 3,77 litra (4 kwarty). Te miary pojawiają się w dawnych polskich książkach kucharskich do końca XIX wieku.

Masz pytanie? Zadaj je w komentarzu →

Komentarze (22)

KJ
Klikafka Joanna9 lat temu

Jakiego spirytusu używasz? Pozeszłorocznych doświadczeniach wiem, że najlpeszy jest spirytus nalewkowy, ma doskonały smak i nie ścina białka. Robie podoby napój, ale nie daje cukru tylko miód. Wychodzi nalewka, ktora zachwyci każdego, a grypę leczy od pierwszego łyka :-)

Lena Gryszko
Lena Gryszko9 lat temu

Asiu, użyłam najzwyklejszego spirytusu ale to ja konieczie muszę się rozejrzeć za takim nalewkowym skoro mówisz, że jest doskonały :-)

Ewa Łepecka9 lat temu

Spirytus nalewkowy to po prostu alkohol etylowy o mocy ok. 70% - to samo wyjdzie jak wymieszać spirytus z wódką (w proporcji 1:1) - no i pewnie sporo taniej :)

KJ
Klikafka Joanna9 lat temu

Pan Kołodziej Mój przepis jest taki, że daję objętościowo tyle samo miodu, co soku z cytryny i spirytusu. W zależności od słodkości miodu wycodzi mniej lub bardzie słodkie. I co cierkawe, każda porcja ma inny smak.

RF
Robert Franckowski9 lat temu

Ludzie, przecież cytrynowke robi się na skórkach, nie ma cytrynach.

Lena Gryszko
Lena Gryszko9 lat temu

Widzisz Robert, pierwsze podejście do interpretacji tradycyjnej receptury i zrozumiałam, że robimy na cytrynach � Ale jak to się mówi: człowiek uczy się całe życie � następnym razem sprawdzę na samych skórkach � Swoją drogą ta cytrynówka naprawdę jest boska � dzięki za komentarz! �

Jacek Żabicki4 lata temu

Lena Gryszko Zależy jaki efekt chcemy osiagnąć, jeżeli wykonamy cytrynówkę na samych skórkach to wyjdzie wódka aromatyzawana cytryną :). Jeśli zaś chcemy uzyskać zawiesistą pełną smaku nalewkę konieczne jest dodanie soku z cytryn. Ta druga opcja jest znacznie lepsza :)

P
Piotr2 lata temu

A jak kupujesz cytryny to jesz skórki czy zawartość cytryny?
W skórkach jest dużo chemii wosków. Moim zdaniem jak nie masz bio cytryn to nie ma się co bawić w skórki.

P
PAWEL1 rok temu

Z Całym szacunkiem dla Pani przepis żywcem przepisany z książki Pani Lucyny Ćwierczakiewiczowa

D
Dariusz2 lata temu

Proponuję POPRAWIĆ ten przepis:
1. Obrac skórkę z cytryn i zalać ją alkoholem na jedną dobę. Przygotować syrop cukrowy i odcedzony nalew wlać do syropu. TO BY BYŁO JAKW PRZEPISIE Z 1885.
2. Cytryny przekroić na połówki i włożyć do słoja, zasypać cukrem i zalać spirytusem na jedną dobę (mieszac, potrząsać). Po tym czasie nastaw zlać a z cytryn wycisnąć sok do.nastawu. TO BY BYŁO WG INTENCJI, ŻE CYTRYNÓWKA "NA SOKU" JEST NAJLEPSZA.
Bez poprawek i wyjaśnienia podany przepis przeczy cytowanemu oryginałowi. Oryginalny przepis to likier na skórce cytrynowej (w zasadzie słodka wódka smakowa) a podany przepis zawiera nie tylko ten błąd, że pomija skórki ale opiera się na macerowaniu cytryn bez wierzchniej skórki - czyli macerowaniu albeo.
Szkoda że autorka od 2016 roku nie dokonała korekty przepisu.

D
Dziubek2 lata temu

Z tego co sprawdziłem w dawnej Polsce kwarta to był 1 litr to co podajesz to jest 2 karteczki czyli 0.5 litra w oryginale 2l nie wiem jak to tłumaczyłaś ale u ciebie jest co by spiryt wlać do ostudzonego syropu a w oryginale do goracego

KM
Kasia M KoBo3 lata temu

Jak dlugo mozna przechowywac ta nalewke i czy trzeba ja trzymac w lodowce?

PS
Patryk Szajda6 lat temu

W oryginalnym przepisie jest żeby wlać spirytus do gorącego syropu a pani pisze ze do ostudzonego 🤔

JH
Jacek Hajduga5 lat temu

Szukałem fajnego przepisu na cytrynówkę i to jest właśnie to. Oczywiście nie byłbym sobą jakbym nie dokonał modyfikacji na podstawie prób i błędów. Zamiast 800g cukru daje 600g i 200g miodu (wielokwiat). Nie dodaję do nalewki nastawu ze skórek z cytryn robię ją na samych soku i moim zdaniem to jest to! Przynajmniej dla mnie. Amatorom tego trunku polecam jeszcze dodać kilka listków mięty wzbogaca smak . I zgodzę się z przedmówcami, że zinterpretowałem przepisy pod siebie po prostu przeczytałem to, co chciałem przeczytać i wyszło naprawdę nieźle.

AK
Anna Kłosowska Korpak9 lat temu

Zaintrygował mnie ten błąd interpretacyjny :) Cytrynówke, miałam okazje pić wyłącznie w mojej ulubionej knajpce, ale nie była ani krystaliczna, ani też mało kwaśna, za to były w niej "skrawki" miąższu cytryn i metne zbarwienie jak sok z cytryny. Dlatego po przeczytaniu przepisu Leny od razu o niej pomyślałam :D Nie sądzę zeby ją przyrządzano na samych skórkach. A że smakuje mi obłędnie, właśnie dlatego że jest jak sok cytrynowy z wódką, której nie czuć, to wypróbuję Twó przepis Lenko, nie oryginał - idealny na spotkanie z przyjaciółmi, które się zbliża.

KC
Karol Czerwień7 lat temu

Kwarta staropolska to 0.94l, a garniec 3.77l. Poza tym warto przeczytac definicje miekkiej wody

KK
Kinga Kronberg7 lat temu

A co z leżakowaniem? W każdym przepisie na cytrynówkę jest informacja, że powinna leżakować kilka tygodni. :)

KC
Klaudia Czech8 lat temu

szacun dla młodych dziewczyn co lubią chodzić po naszych pięknych górach

BG
Beata Gajzler9 lat temu

Wg. starego przepisu chodzi o cieniutką żółtą skórkę z cytryny , nie może mieć nic białego, taką cytrynówkę robił mój teść, nie dodawał soku. Była wspaniała:)

MS
Małgorzata SO-Ćwikowska8 lat temu

Super 🤣 przepis . Dziękuję

CP
Cebullah Plu5 lat temu

Dodam tylko że jeśli kto chce robić coś ze skórek cytrusów, to lepiej użyć takich z ekologicznych owoców, te 'zwyczajne' są nafaszerowane różnymi truciznami, dlatego warto o rozwagę.

MM
Małgorzata Marcinkowska5 lat temu

Nie za mało wody na 1 l spirytusu??