Zakwas na chleb

Według przepisu z 1910 r.

Lena Gryszko
Autor
Przygotowanie
48 min
Ocena
4.1 (34 oceny)
Zakwas na chleb

W końcu nadszedł czas, żeby zabrać się za pieczenie chleba na zakwasie. Jednak najpierw trzeba sobie taki zakwas zrobić. Powiem otwarcie — na początku była to dla nas czarna magia. Jak się taki zakwas przygotowuje, jak się go używa i w ogóle jak się zabrać do takiego chleba? Milion pytań na początku, ale to naturalne. Okazało się, że proces wcale nie jest taki trudny — to właśnie Bartek hodował, karmił i czytał o naszym zakwasie. Ja tylko obserwowałam z boku, a potem zajadałam się chlebem :)

Zakwas na chleb – zdjęcie 1

Jak zrobić zakwas na chleb — co musisz wiedzieć

Przepis na zakwas jest banalnie prosty — potrzebujemy tylko dwóch składników: mąki żytniej razowej i letniej wody. Proporcja zawsze 1:1 wagowo (np. 50g mąki + 50ml wody). Reszta to cierpliwość i ciepłe miejsce.

Żeby zakwas dobrze rósł, trzymaj go w ciepłym miejscu — idealna temperatura to 25-27°C. Blisko kaloryfera świetnie. Uważaj jednak, żeby nie przegrzać — jeśli zakwas zaczyna uciekać ze słoika, jest za ciepło. Bezpiecznie: litrowy słoik, zakwas do połowy.

Zakwas na chleb – zdjęcie 1
Zakwas na chleb – zdjęcie 2

Jak karmić zakwas i jak go przechowywać

Codziennie przez 5 dni dodajesz łyżkę mąki i łyżkę wody — to dokarmianie. Zakwas rośnie, bąbelkuje, pachnie kwaśno. Po tygodniu jest gotowy do pierwszego wypieku. Im starszy zakwas, tym silniejszy i bardziej aromatyczny.

Nie pieczesz przez jakiś czas? Wstaw zakwas do lodówki. Można go tam trzymać do 14 dni bez dokarmiania. Potem wyjmij na 2-3h w temperaturę pokojową, dokarm i możesz znowu go uśpić. Kiedy piecze się chleb, zawsze zostaw trochę zakwasu w słoiku (np. 100g) i dosyp mąkę z wodą — zakwas odżyje i będzie żyć dalej praktycznie w nieskończoność.

Zakwas na chleb – zdjęcie 1
Zakwas na chleb – zdjęcie 2

Zakwas żytni – przepis

Porcje

Składniki

  • 100 gramów mąki żytniej
  • 100 mililitrów wody

Przygotowanie

  1. 1
    Do słoika wsypuję szklankę mąki żytniej razowej i zalewam ją szklanką letniej, przegotowanej wody. Mieszam, żeby mąka delikatnie wymieszała się z wodą, ale nie przejmuję się grudkami.
  2. 2
    Słoik przykryty ściereczką i obwiązany gumką stawiam w ciepłym miejscu — najlepiej blisko kaloryfera, w temperaturze ok. 24-26°C.
  3. 3
    Przez kolejne 5 dni dokarmiam zakwas: dodaję łyżkę mąki i łyżkę wody, mieszam i odstawiam. Po 2-3 dniach pojawią się pierwsze bąbelki i lekko kwaśny zapach — to znaczy, że fermentacja ruszyła! Z każdym dniem bąbelków będzie coraz więcej.
  4. 4
    Zakwas jest gotowy do pieczenia, gdy po dokarmieniu podwaja swoją objętość w ciągu 4-6 godzin, ma liczne bąbelki na powierzchni i przyjemny, kwaśny zapach. Wykorzystuję większość zakwasu do chleba, a resztę ponownie dokarmiam — mąką i wodą w proporcji 1:1.
  5. 5
    Jeżeli nie planuję piec chleba, to wstawiam zakwas do lodówki na max 14 dni — w tym czasie nie trzeba go karmić. Po wyjęciu z lodówki dokarmiam 2-3 razy, zanim użyję do pieczenia.

Masz pytanie o ten przepis? Zobacz FAQ →

Treść oryginalna przepisu z 1910 roku

Litr mąki razowej żytniej zaparzyć wodą na gęsto i postawić w ciepłem miejscu na 48 godzin.

Marta Ochorowicz-Monatowa, Universalna książka kucharska (1910)

Gotujesz z moimi przepisami?

Chcę zobaczyć jak Ci wyszło! Oznacz mnie na Instagramie i TikToku @lenagryszko

Często zadawane pytania

Skąd wiem, że zakwas jest gotowy do pieczenia?

Gotowy zakwas po dokarmieniu podwaja objętość w ciągu 4-6 godzin, ma liczne bąbelki na powierzchni i pachnie przyjemnie kwaśno — trochę jak jogurt lub ocet jabłkowy. Możesz zrobić test szklankowy: łyżkę zakwasu wrzuć do wody — jeśli pływa na powierzchni, jest aktywny i gotowy.

Czy zakwas musi być z mąki żytniej razowej?

Najlepiej tak — mąka żytnia razowa (typ 2000) ma naturalne drożdże i bakterie mlekowe na powierzchni ziarna, które napędzają fermentację. Mąka biała oczyszczona ich nie ma, dlatego zakwas na białej mące rusza trudniej i wolniej. Możesz jednak po wyhodowaniu "przestawić" zakwas na mąkę pszenną, dokarmiając go kilka razy mąką pszenną.

Zakwas nie rośnie po 3 dniach — co robię źle?

Najczęstsze przyczyny: za zimne miejsce (poniżej 22°C zakwas pracuje bardzo wolno), chlorowana woda z kranu (użyj przegotowanej lub filtrowanej), lub mąka z długim terminem ważności (stara mąka ma mniej naturalnych mikroorganizmów). Przenieś słoik w cieplejsze miejsce i wymień wodę — po 1-2 dniach powinno się poprawić.

Jak długo zakwas można przechowywać w lodówce?

Do 14 dni bez dokarmiania. Po wyjęciu z lodówki zostaw na 2-3 godziny w temperaturze pokojowej, dokarm (łyżka mąki + łyżka wody) i poczekaj aż się uaktywni — zazwyczaj 4-8 godzin. Zdrowy zakwas można tak "budzić" wielokrotnie przez lata.

Masz pytanie? Zadaj je w komentarzu →

Komentarze (10)

SW
Syl Wia3 lata temu

Czy mogę prosić o podpowiedź jaki typ mąki? Żytnia 720, czy 2000?

MW
Małgorzata Witkowska9 lat temu

Czy mogę prosić o przepis na ten chlebek na zakwasie

GC
Grażyna Czarnecka7 lat temu

Mnie jednak nie wyszedł. Zrobiłam tradycyjną drogą i cudown ie sie sprawdził.

GC
Grażyna Czarnecka7 lat temu

Czy można żeby było szybciej zrobić zakwas do chleba z barszczu białego w płynie

BE
Beata Ewa Bartnicka7 lat temu

wykorzystałam ostatnio taki zakwas w słoiku Vortumnus żurek...chleb wyszedł wyśmienity- dla pewności dosypałam torebkę Drożdżý suchych z Kaufland- nie czuć ich wcale. Chleb ogromiasty wyszedł mimo że rosł w chłodzie

AK
Agnieszka Kleszcz5 lat temu

Czy mogę prosić o tytuł książki z której pochodzą te przepisy?

AZ
Aneta Zonenberg7 lat temu

czy można żytni zakwas nakarmić inną mąką np orkiszową?

LI
Lucyna Iwanków6 lat temu

można

MD
Maria Dajczak5 lat temu

Lucyna Iwanków

BT
Bożena Trojok7 lat temu

Osobiście robię na swojskim zakwasie żurku :) też pychotka.