Zakwas na chleb
Według przepisu z 1910 r.
- Przygotowanie
- 48 min
- Ocena
- 4.1 (34 oceny)
- Komentarze
- Zobacz (10)Zobacz komentarze (10)

W końcu nadszedł czas, żeby zabrać się za pieczenie chleba na zakwasie. Jednak najpierw trzeba sobie taki zakwas zrobić. Powiem otwarcie — na początku była to dla nas czarna magia. Jak się taki zakwas przygotowuje, jak się go używa i w ogóle jak się zabrać do takiego chleba? Milion pytań na początku, ale to naturalne. Okazało się, że proces wcale nie jest taki trudny — to właśnie Bartek hodował, karmił i czytał o naszym zakwasie. Ja tylko obserwowałam z boku, a potem zajadałam się chlebem :)

Jak zrobić zakwas na chleb — co musisz wiedzieć
Przepis na zakwas jest banalnie prosty — potrzebujemy tylko dwóch składników: mąki żytniej razowej i letniej wody. Proporcja zawsze 1:1 wagowo (np. 50g mąki + 50ml wody). Reszta to cierpliwość i ciepłe miejsce.
Żeby zakwas dobrze rósł, trzymaj go w ciepłym miejscu — idealna temperatura to 25-27°C. Blisko kaloryfera świetnie. Uważaj jednak, żeby nie przegrzać — jeśli zakwas zaczyna uciekać ze słoika, jest za ciepło. Bezpiecznie: litrowy słoik, zakwas do połowy.


Jak karmić zakwas i jak go przechowywać
Codziennie przez 5 dni dodajesz łyżkę mąki i łyżkę wody — to dokarmianie. Zakwas rośnie, bąbelkuje, pachnie kwaśno. Po tygodniu jest gotowy do pierwszego wypieku. Im starszy zakwas, tym silniejszy i bardziej aromatyczny.
Nie pieczesz przez jakiś czas? Wstaw zakwas do lodówki. Można go tam trzymać do 14 dni bez dokarmiania. Potem wyjmij na 2-3h w temperaturę pokojową, dokarm i możesz znowu go uśpić. Kiedy piecze się chleb, zawsze zostaw trochę zakwasu w słoiku (np. 100g) i dosyp mąkę z wodą — zakwas odżyje i będzie żyć dalej praktycznie w nieskończoność.


Zakwas żytni – przepis
Składniki
- 100 gramów mąki żytniej
- 100 mililitrów wody
Przygotowanie
- 1Do słoika wsypuję szklankę mąki żytniej razowej i zalewam ją szklanką letniej, przegotowanej wody. Mieszam, żeby mąka delikatnie wymieszała się z wodą, ale nie przejmuję się grudkami.
- 2Słoik przykryty ściereczką i obwiązany gumką stawiam w ciepłym miejscu — najlepiej blisko kaloryfera, w temperaturze ok. 24-26°C.
- 3Przez kolejne 5 dni dokarmiam zakwas: dodaję łyżkę mąki i łyżkę wody, mieszam i odstawiam. Po 2-3 dniach pojawią się pierwsze bąbelki i lekko kwaśny zapach — to znaczy, że fermentacja ruszyła! Z każdym dniem bąbelków będzie coraz więcej.
- 4Zakwas jest gotowy do pieczenia, gdy po dokarmieniu podwaja swoją objętość w ciągu 4-6 godzin, ma liczne bąbelki na powierzchni i przyjemny, kwaśny zapach. Wykorzystuję większość zakwasu do chleba, a resztę ponownie dokarmiam — mąką i wodą w proporcji 1:1.
- 5Jeżeli nie planuję piec chleba, to wstawiam zakwas do lodówki na max 14 dni — w tym czasie nie trzeba go karmić. Po wyjęciu z lodówki dokarmiam 2-3 razy, zanim użyję do pieczenia.
Masz pytanie o ten przepis? Zobacz FAQ →
Treść oryginalna przepisu z 1910 roku
Litr mąki razowej żytniej zaparzyć wodą na gęsto i postawić w ciepłem miejscu na 48 godzin.
— Marta Ochorowicz-Monatowa, Universalna książka kucharska (1910)
Gotujesz z moimi przepisami?
Chcę zobaczyć jak Ci wyszło! Oznacz mnie na Instagramie i TikToku @lenagryszko
Przepisy, które również mogą Cię zainteresować
Często zadawane pytania
Skąd wiem, że zakwas jest gotowy do pieczenia?
Gotowy zakwas po dokarmieniu podwaja objętość w ciągu 4-6 godzin, ma liczne bąbelki na powierzchni i pachnie przyjemnie kwaśno — trochę jak jogurt lub ocet jabłkowy. Możesz zrobić test szklankowy: łyżkę zakwasu wrzuć do wody — jeśli pływa na powierzchni, jest aktywny i gotowy.
Czy zakwas musi być z mąki żytniej razowej?
Najlepiej tak — mąka żytnia razowa (typ 2000) ma naturalne drożdże i bakterie mlekowe na powierzchni ziarna, które napędzają fermentację. Mąka biała oczyszczona ich nie ma, dlatego zakwas na białej mące rusza trudniej i wolniej. Możesz jednak po wyhodowaniu "przestawić" zakwas na mąkę pszenną, dokarmiając go kilka razy mąką pszenną.
Zakwas nie rośnie po 3 dniach — co robię źle?
Najczęstsze przyczyny: za zimne miejsce (poniżej 22°C zakwas pracuje bardzo wolno), chlorowana woda z kranu (użyj przegotowanej lub filtrowanej), lub mąka z długim terminem ważności (stara mąka ma mniej naturalnych mikroorganizmów). Przenieś słoik w cieplejsze miejsce i wymień wodę — po 1-2 dniach powinno się poprawić.
Jak długo zakwas można przechowywać w lodówce?
Do 14 dni bez dokarmiania. Po wyjęciu z lodówki zostaw na 2-3 godziny w temperaturze pokojowej, dokarm (łyżka mąki + łyżka wody) i poczekaj aż się uaktywni — zazwyczaj 4-8 godzin. Zdrowy zakwas można tak "budzić" wielokrotnie przez lata.
Masz pytanie? Zadaj je w komentarzu →
Komentarze (10)
Czy mogę prosić o podpowiedź jaki typ mąki? Żytnia 720, czy 2000?
Czy mogę prosić o przepis na ten chlebek na zakwasie
Mnie jednak nie wyszedł. Zrobiłam tradycyjną drogą i cudown ie sie sprawdził.
Czy można żeby było szybciej zrobić zakwas do chleba z barszczu białego w płynie
wykorzystałam ostatnio taki zakwas w słoiku Vortumnus żurek...chleb wyszedł wyśmienity- dla pewności dosypałam torebkę Drożdżý suchych z Kaufland- nie czuć ich wcale. Chleb ogromiasty wyszedł mimo że rosł w chłodzie
Czy mogę prosić o tytuł książki z której pochodzą te przepisy?
czy można żytni zakwas nakarmić inną mąką np orkiszową?
można
Lucyna Iwanków
Osobiście robię na swojskim zakwasie żurku :) też pychotka.


