Uszka z grzybami

Według przepisu z 1871 r.

Lena Gryszko
Autor
Przygotowanie
3 godz.
Gotowanie
2 godz.
Ocena
4.5 (182 oceny)
Uszka z grzybami

Nie wyobrażam sobie Wigilii bez barszczu z malutkimi i delikatnymi w smaku uszkami z grzybami. Kochani, Święta już za chwilkę! A z uszkami jest tak, że spokojnie możemy je przechowywać w zamrażalniku. Nie musimy nic zostawiać na ostatnią chwilę.

Przed Wami tradycyjny przepis na uszka z grzybami, bo z 1871 roku — z kuchni Lucyny Ćwierczakiewiczowej. Z podanych proporcji wychodzi ok. 70 uszek, czyli w sam raz do barszczu czerwonego dla 8–10 osób.

Uszka z grzybami – zdjęcie 1

W oryginalnym przepisie Lucyna Ćwierczakiewiczowa radzi, żeby ciasto zagnieść z jajkiem. Jestem wielką przeciwniczką używania jajek do ciasta pierogowego. Moim zdaniem bez jajka ciasto wychodzi o wiele bardziej elastyczne, miękkie i delikatniejsze.

Jak przygotować suszone grzyby do uszek?

Od grzybów zależy cały smak uszek, więc nie warto się tu spieszyć. Grzyby namaczam co najmniej godzinę, a najlepiej przez całą noc. Wodę z moczenia wylewam, bo na dnie zbiera się piasek, a grzyby jeszcze raz dokładnie płuczę. Potem gotuję je w świeżej wodzie na małym ogniu ok. 1 godziny — muszą być zupełnie miękkie, inaczej farsz będzie gumowaty.

Wywaru z gotowania nie wylewam! Przecedzam go przez gazę i dodaję do barszczu, a kilka łyżek wlewam do farszu. Ćwierczakiewiczowa pisze o tym wprost: farsz trzeba „podlewać smakiem z tych grzybków”. Dzięki temu nadzienie jest wilgotne i nie rozsypuje się przy lepieniu. Grzyby siekam drobno nożem i jeszcze chwilkę podsmażam je z cebulą na maśle — farsz ma wtedy głębszy smak i lepszą strukturę niż z maszynki.

Ile grzybów suszonych na uszka?

Na ok. 70 uszek daję 70 g suszonych grzybów, czyli mniej więcej 1 g na jedno uszko. Na 100 uszek potrzeba więc ok. 100 g grzybów. Najlepsze są borowiki, ale podgrzybki też dają piękny, leśny aromat i są tańsze. Jeśli grzybów jest za mało, część można zastąpić pieczarkami — trzeba je wtedy podsmażyć, aż odparuje cała woda.

Ciasto na uszka

Ciasto robię tak samo jak moje idealne ciasto na pierogi: mąka typ 450, ciepła woda ok. 40°C, odrobina oleju i soli, bez jajka. Najważniejsze jest to, żeby po wyrobieniu dać mu 30 minut odpoczynku — wtedy łatwo rozwałkować je bardzo cienko i nie kurczy się pod wałkiem. Uszka mają być malutkie i delikatne, więc wałkuję na ok. 1–1,5 mm.

Ćwierczakiewiczowa kroiła ciasto w nieduże kwadraty i składała je „w kształt chusteczki” — przy kwadratach nie zostają żadne skrawki. Ja wycinam krążki małym kieliszkiem, bo takie uszka wydają mi się zgrabniejsze. Obie metody są dobre.

Jak gotować i mrozić uszka?

Uszka gotuję partiami w dużym garnku osolonej wody. Po wypłynięciu wystarczą im 1–2 minuty — ciasto jest cieniutkie i szybko dochodzi. Jeśli robię je wcześniej, mrożę na surowo: rozkładam na tacce oprószonej mąką tak, żeby się nie stykały, a gdy stwardnieją, przesypuję do woreczka. Gotuję je prosto z zamrażarki, ok. 4–5 minut. Więcej o mrożeniu piszę w tekście jak przechowywać pierogi.

Inne przepisy na wigilijny stół

Przepis

Porcje

Składniki

Ciasto

  • 400 gramów mąki pszennej — typ 450
  • 220 mililitrów wody — ciepła, ok. 40°C
  • łyżeczka oleju
  • ½ łyżeczki soli

Farsz

  • 70 gramów grzyba suszonego — borowiki lub podgrzybki
  • 1 cebula
  • 2 łyżki masła
  • łyżka bułki tartej
  • sól — do smaku
  • pieprz — do smaku

Przygotowanie

  1. 1
    Suszone grzyby płuczę, zalewam zimną wodą i odstawiam na co najmniej 1 godzinę, a najlepiej na całą noc. Wodę z moczenia odlewam (na dnie zostaje piasek) i jeszcze raz dokładnie płuczę grzyby.
  2. 2
    Zalewam grzyby świeżą, zimną wodą (ok. 1 l), stawiam na małym ogniu i gotuję pod przykryciem ok. 1 godziny, aż będą zupełnie miękkie. Ważne, żeby gotowały się powoli.
  3. 3
    Grzyby odcedzam, a wywar przecedzam przez gazę i zachowuję — przyda się do farszu i do barszczu. Gdy grzyby przestygną, siekam je nożem bardzo drobno.
  4. 4
    W międzyczasie obieram cebulę i kroję ją w drobną kostkę. Rozgrzewam masło na małym ogniu i smażę na nim cebulę ok. 8–10 minut, aż nabierze złotego koloru. Pilnuję, żeby się nie przypaliła.
  5. 5
    Posiekane grzyby dodaję na patelnię z cebulą, doprawiam solą i pieprzem i smażę razem 2–3 minuty, mieszając. Zdejmuję z ognia, dodaję łyżkę bułki tartej i dokładnie mieszam. Jeśli farsz jest suchy i się rozsypuje, dodaję 1–2 łyżki wywaru grzybowego. Odstawiam do całkowitego wystygnięcia.
  6. 6
    Przygotowuję ciasto: przesiewam mąkę do miski. Ciepłą wodę mieszam z solą i olejem i stopniowo wlewam do mąki, mieszając łyżką. Gdy zacznie się formować jednolita masa, wyrabiam ciasto rękami ok. 10–15 minut, aż będzie gładkie i łatwo odejdzie od dłoni. Ilość wody zależy od tego, jak bardzo wysuszona jest mąka.
  7. 7
    Ciasto przykrywam miską lub zawijam w folię i odstawiam na 30 minut. Dzięki temu łatwo się wałkuje i nie kurczy.
  8. 8
    Wałkuję ciasto partiami na cienki placek (ok. 1–1,5 mm) i małym kieliszkiem (ok. 5 cm) wycinam krążki. Resztę ciasta trzymam pod przykryciem, żeby nie wyschła. Na każdy krążek nakładam ok. pół łyżeczki farszu.
  9. 9
    Krążek składam na pół i dokładnie zlepiam brzegi. Najłatwiej nadać kształt uszka, owijając pierożek wokół palca wskazującego — wtedy ładnie zlepiam ze sobą oba końce. Gotowe uszka odkładam na stolnicę oprószoną mąką.
  10. 10
    W dużym garnku zagotowuję osoloną wodę i wrzucam uszka partiami. Gdy wypłyną, gotuję je jeszcze 1–2 minuty i wyjmuję łyżką cedzakową. Podaję w barszczu czerwonym albo, jak w oryginale z 1871 r., podsmażone na maśle klarowanym.

Masz pytanie o ten przepis? Zobacz FAQ →

Treść oryginalna przepisu z 1871 roku

Gotowane mięso wołowe lub pieczeń usiekaną na massę, wraz z kawałkiem słoniny wziąść w tygielek lub rondelek, łyżkę masła zagotować, wrzucić nieco tartej lub pieczonej cebuli, dać chwilkę zagotować; ale żeby się nie smażyła i zaraz zdjąć z ognia, włożyć usiekane mięso, jeden lub dwa grzybki ugotowane i usiekane, podlewając smakiem z tych grzybków, wsypać trochę bułki tartej, parę jaj całych, posolić, popieprzyć i dobrze wymieszać. Zagnieść ciasto z pół kwarty mąki z jednem jajkiem i wodą, żeby nie było bardzo twarde; rozwałkować, pokrajać w kwadratowe kawałki nieduże, na każdy położyć trochę farszu, brzegi posmarować wodą lub białkiem, złożyć razem w kształt chusteczki, a dwa przeciwległe końce zlepiwszy, utworzy się uszko. Wrzucić na gotującą się wodę osoloną: jak wypłyną to dobre; odlać wodę i włożyć w wazę. Takie uszka w post robią się z grzybów suszonych zamiast mięsa, zresztą tak samo, i smażą na maśle klarownem.

— Lucyna Ćwierczakiewiczowa

Gotujesz z moimi przepisami?

Chcę zobaczyć jak Ci wyszło! Oznacz mnie na Instagramie i TikToku @lenagryszko

Często zadawane pytania

Jak przygotować suszone grzyby do uszek?

Grzyby trzeba namoczyć w zimnej wodzie co najmniej 1 godzinę, a najlepiej przez noc. Wodę z moczenia wylewa się, bo zbiera się w niej piasek, a grzyby płucze i gotuje w świeżej wodzie ok. 1 godziny na małym ogniu, aż będą zupełnie miękkie. Wywar warto przecedzić przez gazę i dodać do barszczu, a 1–2 łyżki wlać do farszu. Tak przygotowane grzyby siecze się drobno nożem.

Ile grzybów suszonych potrzeba na uszka?

W przepisie na PrzepisyTradycyjne.pl na ok. 70 uszek dajemy 70 g suszonych grzybów, czyli ok. 1 g na jedno uszko. Na 100 uszek potrzeba więc ok. 100 g grzybów. Najlepiej sprawdzają się borowiki i podgrzybki. Przy mniejszej ilości grzybów leśnych część farszu można uzupełnić podsmażonymi pieczarkami.

Jak długo gotować uszka z grzybami?

Uszka wrzuca się partiami do osolonej, wrzącej wody. Po wypłynięciu gotuje się je jeszcze 1–2 minuty — cienkie ciasto szybko dochodzi, a za długo gotowane uszka rozklejają się na brzegach. Uszka mrożone wrzuca się prosto z zamrażarki, bez rozmrażania, i gotuje ok. 4–5 minut. Nie warto gotować za dużo naraz, bo uszka się sklejają.

Czy uszka można zrobić wcześniej i zamrozić?

Tak, uszka świetnie znoszą mrożenie, dlatego można je przygotować nawet 2–3 tygodnie przed Wigilią. Najlepiej mrozić je na surowo, rozłożone na tacce oprószonej mąką tak, żeby się nie stykały, a po stwardnieniu przesypać do woreczka. Więcej porad znajdziesz na PrzepisyTradycyjne.pl w tekście o przechowywaniu pierogów.

Czy do farszu na uszka dodaje się jajko?

W wersji postnej, czyli z samych grzybów, jajko nie jest potrzebne. Farsz wiąże bułka tarta i odrobina wywaru grzybowego, który dodaje się zgodnie z radą Lucyny Ćwierczakiewiczowej z 1871 r. Do ciasta na PrzepisyTradycyjne.pl również nie dodajemy jajka — bez niego jest bardziej elastyczne i delikatne.

Masz pytanie? Zadaj je w komentarzu →

Komentarze (6)

AP
Alicja Pasternak7 lat temu

Ważne pytanie, Szefowo:-) ! Czy te uszka trzeba najpierw ugotować, ostudzić, a potem mrozić? Czy mrozić takie surowe?

OW
Ola Wilson7 lat temu

Ja zawsze mrożę surowe 😀

IG
Irena Green8 lat temu

Jesli chcesz zeby ciasto bylo miekkie dodaj do ciasta bardzo ciepla wode i zoltko bez bialka bo to bialko jest powodem ze ciasto moze byc twardawe. Z reszta podarzaj tak jak mowi przepis lub zrob poprostu "na oko".

PM
Pauli Ma7 lat temu

ale w przepisie nie ma jajek ??

MB
Magdalena Biżuteria5 lat temu

Pauli Ma w orginalnym są

MB
Magdalena Biżuteria5 lat temu

To nie jest orginalny przepis a przepis wedłóg nowej mody na ciasto pierogowe z ciepła wodą i bez jajka , dlatego nie pisz ze orginalny bo to z orginałem nie ma nic wspólnego